les van Ad  

Achtergrond van Ad van Straeten

Sinds twaalf jaar geef ik saxofoonles in een studio in mijn eigen woning in Nijmegen.
Mijn jongste leerling is acht, mijn oudste zo'n vijfenzestig.Het merendeel van mijn leerlingen is tussen de dertig en vijftig.
Een aantal daarvan heb ik al langer dan acht jaar op les op wekelijkse basis.

Dat zegt wat over de persoonlijke band die ik als privé-leraar met mijn leerlingen heb.

Voor lesvoorwaarden en kosten klik hier

Achtergrond van Ad van Straeten

In 1980 rondde ik mijn studie psychologie en maatschappijleer af. Toen bleek dat er geen werk voor mij was, besloot ik saxofoon te leren spelen. Dit kwam niet zomaar uit de lucht vallen. Als zevenjarige was ik al begonnen met de onvermijdelijke blokfluit. Dit werd later gecombineerd met algemene muzikale vorming (solfège) en vervolgens met de klassieke gitaar.
In de puberteit vergat ik vervolgens alles wat ik tot dusverre geleerd had. Ik ging de blues spelen en folk, en improviseerde "op mijn oren", niet gehinderd door enige kennis van zaken.
Toen ik saxofoon ging spelen, kon ik dat doen in de bands waarin ik al gitarist was.
Ik begon daar echter pas mee nadat ik jarenlang in een kelder minimaal vier uur per dag (iedere dag van de week!) in mijn eentje heb staan oefenen. Ik deed dat volgens zelf bedachte oefenschema's. Dat werd natuurlijk vanzelf wat minder sinds ik twaalf jaar geleden besloot les te gaan geven. En al helemaal nadat ik negen jaar geleden een zoontje kreeg en zeven jaar geleden een dochtertje.
Zo heb ik nu dus twee deeltijdbanen: saxofoonleraar in de avonduren, en vader...overdag.
In plaats van een kelder heb ik nu een goed geïsoleerde ruimte in mijn eigen huis, speciaal voor de lessen.

De Noortje Blues ©2001 Ad van Straeten Klik hier voor een zipfile van het volledige nummer

terug

Lesmateriaal en techniek

Omdat bij mij de leerling centraal staat, verschilt ook de aanpak per leerling enorm. Er zijn nu eenmaal meer verschillen dan mensen, en als je daar recht aan wil doen, dan zul je als leraar heel flexibel moeten zijn.

Een leerling gaat dingen van me leren onder andere door mij na te doen: hij zal dus moeten leren horen, of luisteren. Als leraar moet ik daarin het voorbeeld geven:ik moet ook naar mijn leerling luisteren. Bij flexibiliteit komt dus nog inlevingsvermogen en heel veel geduld. Je mag als leraar niet rennen, je moet steeds lopen in een tempo dat je leerling kan volgen. Dat langzaam lopen, is eigenlijk het enige aspect van muziekles dat werken inhoudt. De rest is spelen!

Lesmateriaal

Ondanks alle verschillen zorg ik dat de leerlingen zoveel mogelijk thuis kunnen oefenen met voorbeeld en begeleiding. Daarom werk ik graag met boekjes met meespeel CD’s, zoals bijvoorbeeld de methodes van O’Neil, Gibbs en Aebersold.

In de les vervult de PC een belangrijke rol: die speelt de begeleiding, waardoor ik met de leerling kan meespelen in plaats van te begeleiden. Ik heb daardoor mijn handen als het ware vrij om dingen voor te doen: in eerste instantie leren mensen door na te doen.

Daarnaast kan ik met de muziekprogramma's die ik heb muziekfragmentjes isoleren en zo langzaam als de leerling wil steeds maar weer afspelen. Dit is ideaal voor leerlingen die leren improviseren De muziekprogramma's bevatten duizenden liedjes in de meest uiteenlopende stijlen: van Klezmer tot Latin, van Jazz tot Bach, van Beatles tot Hip Hop. Klik hier om de zipfile van een voorbeeld improvisatieles down te loaden. Het is een les voor gevorderden die al een aantal jaren les hebben.

Het leuke is dan dat je staat te spelen met een behoorlijk klinkende begeleiding (drums, piano, gitaar, bas en strings) die nooit chagrijnig wordt en: geen fouten maakt.

Zo krijgen leerlingen ook bandjes mee waarop ik een liedje voorspeel met begeleiding. Samen met de bijbehorende bladmuziek oefent dat thuis erg prettig.

Techniek

Handen: Ik besteed veel aandacht aan techniek van de handen, dat wil zeggen: ik kijk mensen echt op hun vingers. Dat is voor saxofoonleraren (anders dan bijvoorbeeld voor zangpedagogen) ongebruikelijk.

Ik weet niet altijd het antwoord op ieder technisch probleem van elke leerling, maar ik verplicht me er wel toe mee te denken en verschillende voorstellen te doen, en die te laten uitproberen.

Blazen: Met de techniek van het blazen is het al niet anders: er zijn bepaalde dingen die je beter maar kunt doen, en andere, die je beter maar kunt laten als je een mooie toon wil hebben. Dat vereist oefening, tijd en aanleg, maar ook gerichte aanwijzingen met betrekking tot houding, ademsteun, open keel , lipspanning, gebruik van tanden en meer van zulk moois.

Articulatie: Heel belangrijk is ook de articulatie of uitspraak. Hoe zorg je ervoor dat je muzikale zinnen niet houterig klinken, of daarentegen, een brei worden? Dat moet je als docent gewoon voordoen, en laten naspelen.

terug

Onderwijsvisie

In de tien jaar die ik nu privé-les geef, heb ik een paar dingen geleerd.

Allereerst zijn er grote en belangrijke verschillen in persoonlijkheid, smaak, doelen, en aanleggebieden tussen leerlingen.
Deze verschillen zijn van belang voor iedereen die les geeft.

Omdat ik privé-les geef kan ik er meer mee, dan wanneer ik gebonden zou zijn aan iets wat mij van boven wordt opgelegd.
Op een muziekschool schijnt men het belangrijk vinden dat iemand begrippen als andante, moderato en mozzarella kent. Men kan diplomaatje A, B, C en ga zo maar zo verder halen, net als bij het zwemmen.
Ik denk, heel banaal, dat het de bedoeling is van muziekles dat iemand na verloop van tijd zijn of haar ei kwijt kan met die toeter, lekker kan spelen, nog niet eens naar normen van anderen, maar naar die van zichzelf.

Deze zaken, doelen en smaak, hangen af van de leerling, en als privé-leraar heb ik mij daarnaar te richten.

Het omgaan met de verschillende persoonlijkheden heeft te maken met intuïtie en ervaring. Dat wijst zich vanzelf uit:als het niet klikt ga je al gauw uit elkaar, want ik ben mijn eigen baas, en anders heb je een leerling ook vaak heel lang.

Aanleg noemde ik niet voor niets aanleggebieden, ik kon geen ander woord vinden om uit te drukken dat je niet kunt praten over aanleg. Na verloop van tijd kom je op zoiets als een aanlegprofiel:hoort veel, aardige toon,moeite met lezen,improviseert intuïtief en pikt nieuwe dingen - theoretisch - tav improvisatie wat moeilijker, etc.  

Goed, dat is nu om een idee te geven dat iemand zijn sterke en zwakke punten kan hebben, maar in de les ben ik daar op die manier niet mee bezig, dat zou namelijk al betekenen dat ik heel sturend zou zijn.

Vanzelfsprekend heb ik na verloop van tijd een idee van de sterke en zwakke punten van een leerling,en deze kennis kan ik gebruiken als een leerling zijn weg zoekt om verder te komen.

Soorten leerlingen

Sommige leerlingen willen vooral heel plezierig oefenen: steeds met kleine stappen vooruit, willen vooral niet het idee hebben dat wat ze nu gaan doen misschien te moeilijk zou kunnen zijn, of dat ze er hard voor moeten knokken.Hier moet je wat stimuleren.

Andere mensen hebben een duidelijk doel, en vragen wat ze moeten doen om daar over niet al te lange tijd maar toch op een degelijke manier te kunnen komen. Met deze leerlingen moet je meedenken.

Sommige leerlingen willen heel veel, ofschoon ze weinig tijd hebben. Dan moet ik een spiegel voorhouden en wat realiteitszin inbrengen.

Les aan kinderen

Dan heb je nog "kinderen", mensen met een laag leeftijdsgetal. Bij deze mensen ga ik voor het overgrote deel uit van wat ze zelf willen.Ouders proberen zich daar wel eens in te mengen, en dat is begrijpelijk.
Ze hebben hun denkbeelden over wat hun kind zou moeten leren, en zij vinden voornamelijk het lezen heel belangrijk.
Nu geef ik leerlingen bladmuziek en opnames van de les mee.Als een kind de opnames heeft laten liggen, komt het terug fietsen om ze op te halen:"zonder dat kan ik niet oefenen!".Voor bladmuziek komt het niet terug...Ik heb een leerling van 10 die beide middelen gebruikt, en die jongen doet het inderdaad heel goed, dus het is heel verstandig om dat te combineren.
Van de andere kant spelen de meeste kinderen - en dat geldt zelfs voor een aantal van mijn oudere leerlingen - vrij makkelijk op hun gehoor dingen na, en zet je dan het muziekstuk op blad voor hun neus, dan bakken ze er ineens niets meer van.
Dat kan de bedoeling van muziek niet zijn: muziek is gehoor uitgevoerd door motoriek, of de koppeling daartussen.Uiteindelijk moet ook iedereen zijn stukjes spelen zonder een papier voor zijn neus.
Bladmuziek is een hulpmiddel, maar het gaat om het spelen, en het is vooral belangrijk het paard niet achter de wagen te spannen.
Wat dit betreft ga ik met het kind mee.
Als daarentegen ouders ideeën hebben om hun kind te stimuleren door het te laten deelnemen aan activiteiten van school op muziekgebied, dan doe ik daar helemaal aan mee - vooropgezet dat mijn leerling het ziet zitten.

Dwang en stimulatie zijn kernbegrippen als het om les gaat

Je kunt je voorstellen dat je dwingt en stimuleert:in dat geval weet jij als ouder of leraar het allemaal het best, je hebt een doel voor ogen - jouw doel, niet dat van de ander, daar heb je je waarschijnlijk niet in verdiept - en het is niet uitgesloten dat je dat doel vaak bereikt.Maar sommige leerlingen zullen afhaken
omdat ze zelf ook nog iets willen.
Stimulatie zonder dwang: dit lijkt ideaal en past het beste in onze tijd. Het is nu eenmaal zo dat alle leren het fijnst gaat - en het meest effectief - wanneer de motivatie optimaal is.Optimaal is:  hoog, maar plezierig hoog,dus ook enigermate realistisch, en zeer intrinsiek, dat wil zeggen vanuit de persoon zelf en gericht op het maken van muziek zelf - itt externe dingen als indruk willen maken.

Ik ga er  bij mijn lessen vanuit dat de leerling bepaalt wat hij of zij wil leren. Rekening houdend met vermoede sterke en zwakke punten moet ik daar min of meer een traject voor uitstippelen. Dat kost wel wat meer moeite dan volgens een vast stramien te werken, een patroon waaraan je al je leerlingen ondergeschikt maakt, maar het is vaak ook veel lonender.

terug

Adres

Ad van Straeten
Gitaarstraat 14
6544 XC Nijmegen
024-3770030